Podstawowe informacje na temat zębów są powszechnie znane: to, że dorosły człowiek posiada 32 zęby, które składają się z korony i korzenia oraz są pokryte szkliwem. Ze względu na to, że zawsze warto poszerzać swoją wiedzę, zebraliśmy najważniejsze fakty o zębach, wzbogacone o kilka ciekawostek i szczegółów dotyczących ich budowy anatomicznej. Wierzymy, że taka wiedza ułatwi zrozumienie istoty profilaktyki stomatologicznej i zmotywuje do dbania o zdrowie zębów.
Spis treści
Ilość i numeracja zębów
Przypomnijmy parę faktów dotyczących ilości zębów człowieka. Uzębienie osoby dorosłej składa się z 32 zębów – po 16 w szczęce i w żuchwie. Zęby różnią się między sobą pod względem pełnionych funkcji: posiadamy 8 siekaczy, 4 kły, 8 przedtrzonowców i 12 trzonowców, w tym 4 tzw. zęby mądrości. Dzieci posiadają natomiast 20 zębów mlecznych.
Ciekawostką jest fakt, że istnieje kilka sposobów numeracji zębów. Komunikując się ze stomatologiem, najczęściej mówimy o zębach w sposób opisowy – wskazując na to, czy jest to ząb górny czy dolny, zlokalizowany po prawej lub po lewej stronie i numerując je od 1. do 8., począwszy od pierwszego siekacza, a skończywszy na tzw. zębie mądrości. W praktyce stomatologicznej lekarze posługują się często inną numeracją; najpopularniejszą z nich jest system Viohla, który dzieli uzębienie na 4 ćwiartki (kwadranty). Pierwszą z nich są zęby prawe górne, drugą – lewe górne, trzecią – prawe dolne i czwartą – lewe dolne. Ząb opisuje się dwoma liczbami – pierwsza wskazuje na ćwiartkę, w której jest zlokalizowany, a druga na to, który jest w kolejności.
Kolejność wyrzynania się zębów
Zęby mleczne u dzieci zaczynają się wyrzynać już w od 6 miesiąca życia. Najczęściej jako pierwsze rosną dolne jedynki. Pierwsze trzonowce pojawiają się natomiast, gdy dziecko skończy rok, a ostatnie ząbki mleczne powinny ukazać się przed ukończeniem 3. roku życia. Interesujący jest fakt, że u niektórych osób pojedyncze zęby mleczne pozostają na całe życie – dzieje się tak, jeżeli nie ma zawiązków zębów stałych. W prawidłowej sytuacji wymiana zębów mlecznych na stałe powinna zachodzić od ok. 6. roku życia. W pierwszej kolejności pojawiają się szóstki, a następnie górne i dolne jedynki. Nastolatek w wieku 13 lat powinien posiadać już w pełni ukształtowane zęby stałe – z wyjątkiem ostatnich trzonowców, które wyrzynają się ok. 18-23 roku życia. W rzadkich przypadkach zdarza się, że oprócz ósmego zęba pojawia się także dziewiąty, będący pozostałością ewolucyjną (pradawny człowiek posiadał większą ilość zębów trzonowych). Taki nadliczbowy ząb, zwany zębem głupoty, sprawia często dyskomfort w jamie ustnej i zwykle jest usuwany.
